مه‌لا به‌ختیار : ئه‌م دۆخه‌ ئێستا جیاوازه‌ بۆ یه‌كێتی

مه‌لا به‌ختیار : ئه‌م دۆخه‌ ئێستا جیاوازه‌ بۆ یه‌كێتی

مه‌لا به‌ختیار لێپرسراوی ده‌سته‌ی كارگێڕی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ چوارچێوه‌ی سه‌ردانه‌كانیدا بۆ ناوچه‌ جیاجیاكانی كوردستان، سه‌ردانی شاری دهۆكی كردو ئه‌مڕۆ 28-2-2018 له‌گه‌ڵ لێپرسراو و ئه‌نجومه‌نی مه‌ڵبه‌ندی رێكخستنی بادینان و كادرانی یه‌كێتی كۆبوه‌وه‌.

یه‌كێتی گه‌وهه‌ری كۆڵنه‌دانی دۆزیوه‌ته‌وه‌
مه‌لا به‌ختیار له‌ وته‌یه‌كیدا رایگه‌یاند: یه‌كێتی كۆڵی به‌ كۆڵدان داوه‌، چونكه‌ به‌ر له‌ یه‌كێتی له‌ سه‌رجه‌م ناوچه‌كاندا به‌ تایبه‌ت له‌ بادینان، چه‌ندین راپه‌ڕین و سه‌رهه‌ڵدان بووه‌و تێكشكاون، به‌ڵام یه‌كێتی شۆڕشه‌كه‌ی گه‌یانده‌ كه‌ناری سه‌ركه‌وتن و ئێستاش كار بۆ گه‌شه‌پێدان و سه‌رخستنی ئامانجه‌كانی تری ده‌كات، بۆیه‌ پێویسته‌ كه‌سانی سیاسی لانیكه‌م به‌ هه‌ردوو لایه‌نی گه‌ش و خامۆشه‌وه‌ شاره‌زای مێژووی خۆی بێت.

وتیشی: له‌ به‌ره‌به‌یانی شاڵاوه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامیه‌وه‌ كورد له‌ مقاوه‌مه‌تدا بووه‌، له‌ چاڵدێرانه‌وه‌ كوردستان له‌ به‌رگری و مقاوه‌مه‌تدایه‌، ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كورد نه‌ته‌وه‌یه‌كی ره‌سه‌نه‌ له‌ ناوچه‌كه‌و خاوه‌ن كه‌لتورو ژینگه‌و بنه‌ماو ژێرخان و ریشه‌ی خۆی بووه‌و ئه‌مه‌ش نهێنی له‌ ناونه‌چوونی كوردو كۆڵنه‌دانیه‌تی له‌ ناوچه‌كه‌.

مه‌لا به‌ختیار دووپاتیكرده‌وه‌ كۆڵدان مه‌ترسی گه‌وره‌یه‌ بۆ سه‌ر قه‌واره‌ی نه‌ته‌وه‌و ده‌وڵه‌ت و حزب، یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستانیش ئه‌و گه‌وهه‌ره‌ جوانه‌ی مێژووی كوردی دۆزیوه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ هه‌رگیز بڕوای به‌ كۆڵدان نه‌بووه‌، كه‌ شۆڕشی ئه‌یلول كۆتایی پێده‌هێنرێت، هۆكاری به‌رده‌وامبوونی شۆڕش و كۆڵنه‌دان زیاتربوون له‌ فاكته‌ره‌كانی پیلانگێڕی و كۆڵدان، ئه‌وساو ئێستاش پێمانوایه‌ ئه‌گه‌ر مقاوه‌مه‌ت بكرایه‌ ئه‌وا هاوكێشه‌كان ده‌گۆڕاو پیلانه‌كان له‌به‌ریه‌ك هه‌ڵده‌وه‌شا.

مه‌لا به‌ختیار جه‌ختیكرده‌وه‌ كه‌ هه‌مان هۆكاره‌كانی كۆڵدانی شۆڕش، بووه‌ هۆی هه‌ڵسانه‌وه‌ی شۆڕشی نوێ، به‌تایبه‌ت كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌رانیش وه‌ك ره‌گ و ریشه‌ی یه‌كێتی پێنج ساڵ بوو دامه‌زرابوو، مام جه‌لال له‌ چاوپێكه‌وتنێكی له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌نووسی به‌ناوبانگ ئیریك رۆلو له‌ دوای دامه‌زراندنی یه‌كێتی، ده‌ڵێت: هێزی چه‌كدارو گه‌لی كورد هه‌ره‌سی نه‌هێنا له‌ شۆڕشی ئه‌یولدا به‌ڵكو بڕیاری سیاسی كورد هه‌ره‌سی هێنا، بۆیه‌ ئێستاش میللـه‌ته‌كه‌م ئاماده‌ی قوربانیدانه‌ ئه‌وه‌ش خاڵێكه‌ كه‌ ئێمه‌ هه‌ستی پێده‌كه‌ین و ئێوه‌ لێی بێئاگاین، دواتریش هه‌ر ئه‌وه‌ روویداو له‌م بادینانی سه‌ركه‌شه‌وه‌ شه‌هید ئیبراهیم عه‌زۆو هه‌ڤاڵه‌كانی هاتنه‌ كایه‌وه‌و به‌داخه‌وه‌ به‌ گه‌وره‌ترین غه‌در له‌ مێژووی ئێمه‌دا پاداشتیان درایه‌وه‌، چونكه‌ كه‌س ناتوانێت بچوكترین هه‌ڵه‌ی ئه‌و شه‌هیدانه‌ بدۆزێته‌وه‌و تاكه‌ گوناهیان به‌شداربوون بوو له‌ هه‌ڵسانه‌وه‌ی شۆڕشدا.

له‌ به‌شێكی تری وته‌كانیدا وتی: به‌داخه‌وه‌ دوای دروستبوونی شۆڕشیش پیلانه‌كان كه‌م نه‌بوون به‌رامبه‌ر به‌ یه‌كێتی، شه‌ڕی ناوخۆمان به‌سه‌ردا سه‌پێنراو هێڵی یه‌كه‌می تێكۆشه‌رانیان لێ شه‌هید كردین، رێگه‌كانی گه‌یاندنی كۆمه‌ك و هاوكاریمان لێگیران، له‌مه‌شدا تاكه‌ فاكته‌ری سه‌ركه‌وتنی یه‌كێتی كۆڵنه‌دان بوو به‌پێچه‌وانه‌ی پێشبینی نه‌یاره‌كان كه‌ پێیانوابوو به‌ شه‌هیدكردنی تێكۆشه‌ران و رێگرتن له‌ هاتنه‌وه‌ی مام جه‌لال و ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ر ده‌توانن رێگری بكه‌ن و بگره‌ ئێمه‌ ده‌یان به‌رامبه‌ر گه‌شه‌مان كردو له‌ یه‌ك هه‌فته‌دا له‌ كه‌ركوك و سلێمانی و گه‌رمیان یه‌كێتی وه‌ك هێزی كاریگه‌ر چه‌سپی و روشمانكرده‌ بادینان له‌ دۆڵی گۆستێ و هه‌كاری و ئیدی جه‌نابی مام جه‌لال و هه‌ڤاڵانی هاتنه‌وه‌ ناو گۆڕه‌پانی شۆڕش و سه‌ره‌ڕای كاره‌ساتی هه‌كاری و ئه‌نفال و سیاسه‌تی سوتماك كردنی گوندو شارۆچكه‌كان و كیمیابارانیش هه‌ر كۆڵمان نه‌دا تا گه‌یاندمانه‌ راپه‌ڕین و نه‌ك ئۆتۆنۆمی به‌ڵكو فیدراڵیه‌تمان به‌ ئیراده‌ی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان و هێزه‌ كوردپه‌روه‌رده‌كانی تر چه‌سپاند.

دووپاتیشیكرده‌وه‌ كه‌ له‌ فیدراڵیه‌تیشدا هه‌ر ئاڕاسته‌ی یه‌كێتی چه‌سپی كه‌ پێمانوابوو ده‌بێت به‌ دۆستایه‌تی رۆژئاوا بیكه‌ین به‌ دیفاكتۆو به‌شێكی تر له‌دوای راپه‌ڕین پێیوابوو ده‌بێت هه‌ر له‌گه‌ڵ رژێمه‌كه‌ی سه‌دام بگه‌ینه‌ ئه‌و دیفاكتۆیه‌و به‌داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ش ئێمه‌ی گه‌یانده‌ كاره‌ساتی نه‌ته‌وه‌یی 31ی ئاب كه‌ ئه‌وه‌ له‌ مێژوودا روونه‌و به‌ كه‌س خامۆش ناكرێت، كه‌ ئه‌و كاره‌ساته‌ش نه‌یتوانی چۆك به‌ یه‌كێتی دابدات و ئه‌گه‌رچی شاره‌كانمان له‌ده‌ستدا، به‌ڵام دڵی میللـه‌ته‌كه‌مان له‌ده‌ست نه‌دا، ئه‌گه‌رچی زۆربوون له‌ هێزه‌ كوردستانیه‌كان و هێزه‌كانی ده‌ره‌كی پێیانوابوو كه‌ یه‌كێتی له‌ڕووی سه‌ربازیه‌وه‌ كۆتایی هاتوون و بگره‌ ركابه‌رانمان و هه‌ندێك له‌ ده‌وڵه‌تان ده‌یانوت لێیان ده‌بورین بێن و سیاسیانه‌ كاربكه‌ن، به‌ڵام یه‌كێتی به‌گوڕتر هاته‌وه‌ مه‌یدان و كۆڵنه‌دانی یه‌كێتی ئه‌زمونه‌كه‌ی هێنایه‌وه‌ سه‌ر رێچكه‌ی خۆی.

ئه‌ركه‌كانمان گۆڕاوه‌
سه‌باره‌ت به‌ بارودۆخی هه‌رێمی كوردستان و یه‌كێتی، مه‌لا به‌ختیار بارودۆخی جیهان و ناوچه‌كه‌و عیراقی به‌وردی روونكرده‌وه‌و باری سه‌رنجی خۆی بۆ ئه‌ركه‌كانی داهاتوو خسته‌ڕوو. وتیشی: دۆخی گشتی له‌ جیهان، له‌ ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له‌ عیراق، له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌بێ كێشه‌ نیه‌، دوو ده‌وڵه‌ت نیه‌ له‌ ناوچه‌كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی پته‌و و متمانه‌پێكراوی له‌نێواندا بێت، له‌ عیراقدا رۆژانه‌ قه‌واره‌و حزب دروستده‌بن و هه‌رگیزیش ناكۆكیه‌كانیش له‌ عیراقدا له‌ ئێستا هێورتر نابن و ئه‌م دۆخه‌ش هه‌میشه‌یی نیه‌، بۆیه‌ دۆخی كوردستانیش ره‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و شێواویه‌ی ناوچه‌كه‌و عیراقه‌ و پشكمان به‌ركه‌وتووه‌، له‌سایه‌ی ئه‌و هاوكێشانه‌دا ئه‌ركی ئێستای كادرو ئه‌ندامانی یه‌كێتی له‌م قۆناغه‌دا جیاوازه‌و گۆڕاوه‌.

له‌ كوردستان، وه‌ك یه‌كێتی به‌ر له‌ ریفراندۆم زۆر هه‌وڵماندا كه‌ زه‌مینه‌ی ناوخۆیی رێكبخه‌ینه‌وه‌و كێشه‌كانمان چاره‌سه‌ربكه‌ین، چونكه‌ پێشبینی ئه‌وه‌مان ده‌كرد دوای شه‌ڕی داعش روبه‌ڕووی ئه‌و ته‌نگ و چه‌ڵه‌مانه‌ ببینه‌وه‌ به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ نه‌ ئێمه‌ وه‌ك ده‌سه‌ڵات توانیمان كه‌ زه‌مینه‌ بۆ ئه‌وه‌ سازبكه‌ین و نه‌ ئۆپۆزسیۆنیش گوێی گرت بۆ ئه‌و داوایه‌، بگره‌ كه‌سانی تریش هاتنه‌ ناو كایه‌كه‌وه‌ كه‌ ئۆپۆزسیۆنی ترن له‌ناو یه‌كێتی و ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی و هه‌وڵیاندا ته‌نانه‌ت حكومه‌ت له‌م دۆخه‌دا بڕوخێنن و ئێستا له‌ عیراقیش ئه‌و به‌ره‌یه‌، به‌ره‌ی وه‌ته‌نچێتی بۆ عیراق ده‌كه‌ن و وه‌ك تانه‌ ئێمه‌ به‌ كوردستانی ده‌زانن و خۆیان به‌ وه‌ته‌نی عیراقدا هه‌ڵواسیوه‌ كه‌ئه‌و چه‌مكه‌ له‌ سه‌رده‌می شێخ مه‌حمودی نه‌مرو په‌یماننامه‌ی سیڤه‌ره‌وه‌ له‌ فه‌رهه‌نگی سیاسیدا بۆ كورد ره‌تكراوه‌ته‌وه‌، به‌داخه‌وه‌ ئێستا له‌دوای 90 ساڵ كه‌سانێك هه‌ن خۆیان به‌ وه‌ته‌نی عیراقی هه‌ڵزنیوه‌و دژی ئومێدی لیستی هاوبه‌شی كوردستانی بوون له‌ ناوچه‌ دابڕاوه‌كان.

ئه‌ركه‌كانی ئێستامان
له‌باره‌ی ئه‌ركه‌كانی ئێستای هه‌ڤاڵانی یه‌كێتی، مه‌لا به‌ختیار وتی: ئه‌م دۆخه‌ ئێستا جیاوازه‌ بۆ یه‌كێتی، هه‌تا دوای رووداوه‌كانی 31ی ئاب، میللـه‌ته‌كه‌مان وه‌ك ئاڵاهه‌ڵگری كۆڵنه‌دان له‌ یه‌كێتیان ده‌ڕوانی، به‌ڵام له‌م دۆخه‌دا وه‌ك به‌رپرسیار به‌رامبه‌ر به‌ دۆخی ئابوری سه‌یرمان ده‌كات و ناشتوانین ئه‌وه‌ ره‌تبكه‌ینه‌وه‌و ده‌بێت دانی پێدا بنێین چونكه‌ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات نه‌بوینایه‌ كه‌س نه‌یده‌توانی ره‌خنه‌مان لێبگرێت، بۆیه‌ پێویسته‌ دان به‌ هه‌ڵه‌كانماندا بنێین.

جه‌ختیشیكرده‌وه‌، هه‌ڵه‌و كێشه‌ی ئابوری ده‌ره‌نجامی كابینه‌ی ئێستا نیه‌، به‌ڵكو هه‌ڵه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه‌یه‌ كه‌ پاره‌و دارایی زۆر بوو، هه‌ڵه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه‌یه‌ كه‌ بودجه‌یه‌كی زه‌به‌لاح له‌به‌رده‌ستدا بوو ته‌نانه‌ت قازانجی سه‌رمایه‌داران گه‌یشتبووه‌ له‌سه‌دا هه‌شت سه‌د له‌سه‌ر حسابی خه‌ڵك، ئایا ئه‌گه‌ر حكومه‌ت گه‌نده‌ڵ نه‌بوایه‌ ئه‌و قازانجه‌ بۆ سه‌رمایه‌دار له‌ كوێی جیهاندا هه‌یه‌؟ بۆ زانیاریش بۆ رای گشتی، كابینه‌ی پێش ئه‌م كابینه‌یه‌ ملیاره‌ها دۆلاری قه‌رز هێناوه‌ته‌ سه‌ر حكومه‌ت به‌ ته‌خشانكردنی دارایی گشتی، هه‌موانیش ئاگادارن وشه‌و چه‌مكی گه‌نده‌ڵی له‌ سه‌رده‌می چ حكومه‌تێك هاته‌ ناو فه‌رهه‌نگی سیاسی، حه‌ڤده‌ی شوبات و جیابوونه‌وه‌ی گۆڕانیش دیاره‌ له‌ چ سه‌رده‌مێكدا بوو، دیاریشه‌ له‌ سه‌رده‌می چ كابینه‌یه‌ك بووه‌ كه‌ ئێستا خۆیان به‌ جوامێرو یه‌كێتی و سه‌ركرده‌ راسته‌قینه‌كانی به‌ گه‌نده‌ڵ ده‌زانن.

دووپاتیشیكرده‌وه‌، ئێمه‌ به‌رگه‌ی هه‌موو ئه‌و جیابونه‌وانه‌ ده‌گرین و كۆڵناده‌ین، به‌ڵام ناهێڵین ته‌واوی تاوان و گه‌نده‌ڵیه‌كان كه‌ خۆیان بزوێنه‌ری بوون بیخه‌نه‌ ئه‌ستۆی یه‌كێتی و هه‌موویان بۆ ده‌خه‌ینه‌ ناو رای گشتی، چونكه‌ هیچ هێزێك ناتوانێت له‌ ده‌ره‌وه‌ بڕیار له‌سه‌ر چاره‌نووسی یه‌كێتی بدات، هه‌موو ئه‌وانه‌شی بانگه‌شه‌ بۆ روخاندن یان جێگرتنه‌وه‌ی ئێمه‌ ده‌كه‌ن به‌ ناونیشان و پۆست و گه‌نده‌ڵی و داهاتی ناشه‌رعی حكومه‌ته‌وه‌ دروستبوون نه‌ك به‌ ریشه‌و مێژوو.

له‌ كۆتاییشدا روونیكرده‌وه‌، هه‌موو نه‌یاران خۆیان تاقیكرده‌وه‌ بۆ هه‌راسانكردن و هه‌ره‌سپێهێنانی یه‌كێتی و ته‌نانه‌ت بۆ ئه‌وه‌ش رێككه‌وتنیان له‌گه‌ڵ به‌غدا كردبوو، ته‌نانه‌ت هانی به‌غدا ده‌ده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی موچه‌ش نه‌نێرێت بۆ كوردستان گوایه‌ ده‌یكه‌ن به‌ فشار بۆ سه‌ر حكومه‌تی هه‌رێم، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش شه‌ڕی ده‌روونی به‌رامبه‌ر به‌ یه‌كێتی له‌وپه‌ڕیدایه‌، به‌ڵام یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان هێشتا زه‌روره‌تی حه‌تمی بۆ به‌رده‌وامی و كۆڵنه‌دان هه‌یه‌و كۆتایی نایه‌ت و ئه‌وانه‌شی له‌ كاروانی یه‌كێتی جیاده‌بنه‌وه‌و ده‌یانه‌وێت خۆیان بكه‌ن به‌ جێگره‌وه‌ی یه‌كێتی، ناتوانن هاوكێشه‌كه‌ بگۆڕن و خه‌باتی یه‌كێتی و توانای گۆڕانكاری له‌ یه‌كێتیدا به‌رده‌وامه‌.

جه‌ختیشیكرده‌وه‌، هێزێك هه‌ڵبگه‌ڕێته‌وه‌ له‌ پرانسیبه‌كانی خۆی، هه‌ڵگه‌ڕێته‌وه‌ له‌ دیموكراسی، هه‌ڵگه‌ڕێته‌وه‌ له‌ ئه‌ركه‌ مه‌ده‌نیه‌كان، ئه‌و هێزه‌ شكستده‌هێنێت نه‌ك یه‌كێتی كه‌ بزوێنه‌ری ئازادی و دیموكراسیه‌ له‌ ته‌واوی كوردستان و داواتان لێده‌كه‌م وه‌ك چۆن چه‌كی دوژمنان كۆڵی پێنه‌دان، ئاوه‌هاش له‌ به‌رامبه‌ر چه‌كی شه‌ڕی ده‌روونی به‌ گیانی تێكۆشه‌رانی یه‌كه‌می شۆڕش به‌رامبه‌ر به‌ پیلانگێڕان بوه‌ستنه‌وه‌و یه‌كێتی بپارێزن له‌ تێكده‌رانی یه‌كێتی و بێده‌نگ نه‌بن به‌رامبه‌ر هه‌موو ئه‌وانه‌ی زیان به‌ پیرۆزی و مێژووی یه‌كێتی ده‌گه‌یه‌نن و هه‌ڵمه‌تی چه‌واشه‌ به‌ هه‌ڵمه‌تی خه‌باتی دیموكراسی وه‌ڵام بده‌نه‌وه‌، وه‌ك مام جه‌لالی سه‌ركرده‌و رابه‌ڕ ده‌ڵێت: مانه‌وه‌و سه‌روه‌ری و گه‌شه‌كردنمان به‌نده‌ به‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستانه‌وه‌، ته‌واوی ئه‌رك و تواناكانتان بۆ گه‌شه‌پێدانی یه‌كێتی ته‌رخان بكه‌ن و به‌گیانی شۆڕشگێڕانه‌وه‌ روبه‌ڕووی تێكده‌رانی ریزه‌كانی یه‌كێتی ببنه‌وه‌.

له‌ كۆتایی كۆبونه‌وه‌كه‌شدا كادرانی یه‌كێتی باری سه‌رنجی خۆیان خسته‌ڕوو، مه‌لا به‌ختیاریش روونكردنه‌وه‌ی پێویستی پێشكه‌ش به‌ هه‌ڤاڵانی یه‌كێتی كرد.

پـــەیـــوەنــدیــدار