بـــەپــەلــە
مەلا بەختیار: یەكێتیی حزبی شەهیدانەو ناتوانین درۆ لەگەڵ خۆمان بكەین

مەلا بەختیار: یەكێتیی حزبی شەهیدانەو ناتوانین درۆ لەگەڵ خۆمان بكەین

بەئامادەبوونی ئەندامانی مەكتەبی سیاسی‌و سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‌و لێپرسراو و سەرۆكی حزبە كوردستانییەكان، كەسوكاری شەهیدان‌و جەماوەرێكی بەرفراوان، ئێوارەی ئەمڕۆ 28 ی كانوونی دووەمی 2016،   لەتەلاری هونەر، ساڵڕۆژی شەهیدبوونی فەرماندە شێركۆ فاتح شوانی بەڕێوەچوو.

لەو مەراسیمەكەدا، مەلا بەختیار، وتاری مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانی پێشكەشكردو تیایدا، رایگەیاند:  “ئەمڕۆ؛ ساڵێك، ساڵێكی پڕ لەپەژارە خەم، پڕ لەكەسەری لەدەستدانی كۆی شێران، شێركۆی كەركوك‌و بنە. شێركۆی نەتەوەی كورد. شێركۆی گەلی كوردستانی باشور. شێركۆی كەركوك، شێرۆكەكەی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان‌و هەڤاڵانی، ساڵێكی پڕ لەپەژارە بەڕێدەكەین”.

وتیشی:   ساڵێك سات بەساتی، سەنگەر بەسەنگەری، هەڵمەت بەهەڵمەت، سەركەوتن بەسەركەوتنی پێشمەرگە، ناكرێ‌ ئەم ئەستێرە درەوشاوەیەی ئاسمانی كوردایەتی‌و كەركوك‌و یەكێتیی، رزگاریی‌و ئازادیی‌و دیموكراسی، تەنها دوو رۆژ پێش شەهیدبوونی (حسێن مەنسور) دەكەوێ‌. بەهەردووكیان‌و بەفەرماندە شەهیدەكانی ترمان، دەبن بەدوو ئەستێرەی داچۆڕاو، بەڵام نەمر هەتا هەتایە. نەمر لەویژدان، نەمر لەمێژوو، نەمر لەسەنگەر، نەمر لەناخی هەموو پێشمەرگەیەك لەسەرانسەری كوردستاندا.

وتیشی: شێركۆ‌و هەڤاڵەكانی، تاجی نەمریی‌و سەروەریان، شەرەفی شەهادەتیان نەك بۆ كەسوكاریان، بەڵكو بۆ هەموو نەتەوەی كورد، لەمێژوودا تۆمار كرد.

مەلا بەختیار، لەبەشێكی تری وتارەكەیدا، وتی:   راپەڕین بوو، لەجۆش‌و خرۆشی راپەڕیندا، پێمانوانەبوو جارێكی تر پێشمەرگەكانمان، فەرماندەكان‌و تێكۆشەرەكانمان شەهید ببن، شارەكانمان بۆردومان بكرێن، ماڵ وێرانی، دەربەدەری جارێكی تر توشی ئەم میللەتەكەمان ببێتەوە. بەڵام خۆش خەیاڵی بەتاڵە لەسیاسەتدا‌و پێگەی جوگرافی‌و سیاسی‌و چۆنێتی بونیادنانی ئەزمونێك لەناو ناوچەیەكی گەمارۆدراو، بەهەموو دوژمنەكانی دیموكراسی، بەدواكەوتنی ناو میللەتێك، كە جۆرەها دوژمنی دیموكراسی خۆی تێدا مەڵاسداوە بۆ هەل، ئەمە حەقیەقەتێكی ترە. بەڵام لەساڵی (1991) بەدواوە دەركەوت ئەركەكانمان بۆ پاراستنی مانا جوانەكانی راپەڕین، مانا جوانەكانی بونیادنانی پەرلەمان‌و حكومەت، مانا جوانەكانی چۆنێتی بەدیهێنانی ئەركەكانی بەڕێوەبردنی حكومەتێكی هاوچەرخ، نەك خۆش خەیاڵی جێگەی نابێتەوە، بەڵكو ئەم خۆش خەیاڵییە وایكرد تەنانەت هەڵەكانی ناوخۆمان بۆ چۆنێتی بونیادنانی ئەزمونە دیموكراسییكەمان، عەدالەتی كۆمەڵایەتییەكەمان، پاكێتی تێكۆشەرەكانمان، راستگۆیی پێشمەرگایەتیمان، پابەندبوون بەپەیامە مێژوییەكانیشمان، هەڵەی تێدایە.

راشیگەیاند:  بەداخەوە، سەرەنجام ئەو خۆش باوەڕییە وایكرد، لەدوو ئاستدا بەهەڵەی گەورەدا بڕۆین. ئاستێكی ئەوەیە كە دوژمنە كۆمەڵایەتییەكانی خۆمان وەكو پێویست دەستنیشان نەكرد‌و ئەو ململانێ‌ هاوچەرخ‌و دیموكراسییەی كە پێویست بوو، بۆ گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی، تێگەیشتنی دیموكراسی، ئازادی، مەدەنی‌و گوتاری كوردایەتی هاوچەرخ، بۆ ئەوەی كەمترین دوژمنی كۆمەڵایەتی لەناو كۆمەڵدا لەكوردەواریدا بمێنێ‌، بەداخەوە ئەم لایەنەمان هەتا رادەیەكی زۆر فەرامۆش كرد.

روونیشیكردەوە: لەولاشەوە، لەسەردەمێكدا كە هەموو سیستەمە خراپەكان روو لەروخان بوون، كاتێك ئەورۆپای رۆژهەڵات باجی هەڵە مێژوییەكانی خۆی ئەدا، یەكێتیی سۆڤییەت‌و دەوروبەری هەموو روخان، دەركەوت سیستەمی دیموكراسی، دەبێ‌ ئەركەكانی دیموكراسی، بنەماكانی ئەركەكانی دیموكراسی، ژێرخانی ئەركەكانی دیموكراسی، بازاڕی ئازاد بەشەفافییەت، بونیا بنرێ‌. دەركەوت بەداخەوە ئەم لایەنەشمان وەكو پێویست بونیاد نەناو فەلسەفەی حوكمڕانیمان ، فەلسەفەیەك بوو زیاتر پشتی بەئەزمونی خۆمان بەست، لەباتی ئەوەی پشت بەئەزمونە سەركەوتووەكانی دیموكراسی لەدنیادا ببەستێت.

مەلا بەختیار، رایگەیاند: ئەگەرچی گۆڕانكاری گەورەو سەركەوتنی گەورەش لەكوردستاندا بەدیهاتووە. كوردستانی ئازادی ئێستا، بەهەموو قەیرانەكانییەوە بەراورد بكەی بەكوردستانی پێش راپەڕین، سەركەوتنەكان‌و پێشكەوتنەكانی، قارەمانێتییەكانی، قوربانییەكانی، زۆر زۆرن. پێش ئەم قەیرانانە، بەشاهێدی دۆست‌و دوژمن، ئەزمونێكی گەلێك جوانمان بونیاد ناوە. بەڵام هیچی ئەمانە رێگەی لەهەقیقتە مێژوییەكان نەگرت، كە ئەگەر هەڵە بكەین، هەڵەكان وردە وردە كەڵەكە ببن‌و چارەسەریان نەكەین، پێتەوە دەدات‌و دەردەكەوێ‌‌و گوشارت بۆ دەهێنێ‌. ئەو هەڵانەی لەسەرەتاوە، وردە وردە گەورەی دەكەین‌و چارەسەری ناكەین، سەرەنجام بینیمان كە  نەبوونی حوكمڕانێتییەكی هاوچەرخ، نەبوونی سیستەمێك كە بتوانێ‌ بگونجێ‌ لەگەڵ گۆڕانكارییەكان، سیستەمێك بتوانێ‌ پێویستییەكانی سەردەم جێبەجێ‌ بكات، دەركەوت كە ئەگەر قەیرانی دارایی بێتە پێشەوە، ناتوانێ‌ بەرگەی ئەم قەیرانە بگرێ‌‌و لەئەنجامیشدا لەسەر كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان، ئەم هەموو  ئاستەنگ‌و كێشەو تەنگوچەڵەمەیە دروست دەكات، كە دروستیكردووە.

جەختیشیكردەوە: بەداخەوە، كە ئێستا بەهەلومەرجێكدا تێدەپەڕین، قسەی زەردو سور زۆرە، هەموو كەس‌و هەموو لایەك دەیەوێ‌، وا پیشان بدات كە خۆی پاكەو باقییەكەی پیسە! لەهەقیقەتدا،  هەموو حزبێك‌و هەموو ئەوانەی كاربەدەست بوین لەحزب‌و لەحكومەت، هەریەكەو بەقەدەر خۆمانمان بەردەكەوێ‌‌و، واباشە، لەباتی ئەوەی بەرامبەرەكانمان تۆمەتبار بكەین، هەموومان بەخۆماندا بچینەوەو بیر لەچارەسەری راستەقینە بكەینەوە. نەك باری بەرامبەرەكانمان قورس بكەین‌و باری خۆمان سوك بكەین‌و وای پیشان بدەین، كە ئێمە زۆر پاكین‌و بەرامبەرەكانیشمان زۆر پیسە. ئەمە خیتابێك نییە خەڵك باوەڕی پێبكات‌و بەرنامەیەكیش نییە بتوانێ‌ كێشەكانمان چارەسەر بكات. دەبێ‌ بەڕاشكاوی‌و بەشەفافی، هەڵەكان لەڕێگەی پسپۆرەكان، لەسیمینارەكان، لەكۆبوونەوەكان دەستنیشان بكەین‌و یەكەمینجار دەبێ‌ سیستەم بگۆڕین. سەرچاوەی كێشەكانمان سیستەمی دواكەوتووە، لەسەردەمێكی پێشكەتوودا. ئەم سیستەمە نەگۆڕین، نەیكەین بەسیستەمێك گونجاوبێ‌ لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی ئەم چەرخە، هاوچەرخ نەبێ‌، سەد پینەو پەڕۆی بكەین، دیسانەوە كێشەكان سەرهەڵدەدەنەوە. بۆیە گۆڕینی سەردەم ئەركێكی هەموومانە، بەدەر لەوەی كاممان زۆر‌و كاممان كەم، چاكمان كردووە یان خراپمان كردووە. بەڵكو هەموومان لێپرسراوێتیمانە، میللەتەكەمان لەم ئاستەنگە دەرباز بكەین‌و پێداگیری بكەین لەسەر ئەوەی تەنگ‌و چەڵەمەی موچەخۆرەكان‌و ژێرخانی ئابوری چارەسەر بكرێت‌و حكومەتەكەمان لەحكومەتێكی سیستەم رابردوو، بگۆڕین بۆ حكومەتێكی سیستەم ئێستاو ئاییندە.

راشیگەیاند: ئەوانەی زۆرترین كێشە بۆ ئەم ئەزمونە دروست دەكەن، ئەوانە نین كە لەسەنگەرن. ئەوانەن كە لەپشتی سەنگەرن. ئەوانەی كە لەپشتی سەنگەر زۆر دەڵێن‌و كەم دەكەن. ئەوانەی لەناو سەنگەرن، كەم دەڵێن‌و زۆر دەكەن. ئەوە جیاوازی پێشمەرگە‌و فەرماندەیە لەگەڵ خەڵكی تردا.

مەلابەختیار، لەدرێژەی وتارەكەیدا، وتی:  شێركۆ هەموو ئەو هەقیقەتانەی ئەزانی. چونكە كوڕی بنەماڵەیەك نەبوو ئەو هەقیقەتانە نەزانێ‌. پەروەردەكراوی رۆژگاری خۆش‌و چەپڵە رێزان نەبوو. نەهاتبووە سەر حازری. (1969)  لەدایكدەبێ‌، باوكی پێشمەرگە دەبێ‌. شۆڕش بەرپا دەكرێ‌، (10) ساڵان‌و لەزیندان دەبێ‌. ئازاد دەبێ‌، (17) ساڵ دەبێتە پێشمەرگە. كە دەشبێ‌ بەپێشمەرگە، هێشتا كەس نەیدەزانی پێشمەرگایەتی بەرەو كوێ‌ دەڕوات. پێشبینی نەدەكرا، ئەم شۆڕشە، ئەم یەكێتییە، ئەم گەلە بەرەو كوێ‌ دەڕوات. ئەنفال دەبێ‌ چۆك دانادات. كیمیاباران دەبێ‌ چۆم دانادات. پێنج هەزار گوندە تەختی خاك دەكرێ‌، چۆك دانادات. راپەڕین‌و كێشمەكێشەكان، شەڕی ناوخۆ، شەڕی دەوڵەتان‌و پیلانە یەك لەدوای یەكەكان لەسەر یەكێتییەكەی، یەكێتیی نیشتمانییەكەی، هەموو ئەو پیلانانە روودەدەن، شێركۆو هەڤاڵەكانی هەر شێركۆ دەبن. بەرەبەرە ئەم شێركۆیە، لەسەنگەرەكان، لەهەڵمەتەكان، لەپلە ئاساییەكانی گەشەكردن بەشایستەیی خۆیی، نەك بەتەكەتول، نەك بەعەشرەت‌و نەك بەپشتوپەنا، نەك بەپیلان‌و پیلانگێڕان، بەهیچی ئەمانە نا، بەڵكو بەتوانای خۆی، بەدڵسۆزیی بنەماڵەكەی، كەسوكارەكەی، بەئازایەتی سەنگەرەكەی، بەلێبوردەیی، شێركۆ پێگەیشت، هەتا بوو بەو شێركۆیەی كە ئێستا هەموو ئێوەو نەتەوەی كوردیش شانازی پێوەدەكات‌و دەوڵەتە گەورەكان، هەموو هێزەكانی كوردستانی لەچوار پارچەی كوردستان، سەرەخۆشیان لەیەكێتیی كرد، بۆ ئەم شەهیدە قارەمانەو شەهیدەكانی تریش.

وتیشی: رۆژی (31) ی ئەم مانگە، ساڵڕۆژی شەهید حسێن مەنسورە. پێشتر (1978) یادی شەهید بوونی ئارامە. شاسوارەكەی شۆڕشی نوێ‌. یەكێتییە وا گەورە بووە، وا پەروەردە بووە، شەهیدەكان یادی یەكتریش هەڵدەبژێرن بۆ ئەوەی لەپاڵ یەكتردا، گەورەیی یەكتر بپارێزن. ئەمە چ رێككەوتێكە ئەم حزبە هەیەتی. چ رێككەوتێكە ئەم مام جەلالە دروستیكردووە. چ رێككەوتێكە گەورەكانمان، لەپاڵ گەورەكانی ترماندا، پتر باڵا دەكەن. ئەم یەكێتییەو ئەم شەهیدانەمان، چەند جوانە بیانپارێزین، چەند جوانە راستگۆبین لەگەڵیاندا. چەند جوانە هەتا ئێستا كە تەنگوچەڵەمە هەیە، راستگۆیانە بیر لەچارەسەری بكەینەوەو دەبێ‌ بیربكەینەوە.

لەكۆتایی وتارەكەیدا، مەلا بەختیار، رایگەیاند:   ئەم تەنگ‌و چەڵەمانە چەند مانگێكی تر دەخایەنێت‌و دەڕەوێنەوە.

وتیشی:   ئەوەی دەمێنێتەوە سیاسەتی راست‌و دروستە، راستگۆییە لەچارەسەر. نابێ‌ میللەت بوروژێنین بەناوی ئەوەی هەڵوێستم هەیە. دەبێ‌ میللەت ئارام بكەین‌و فشار بخەینە سەرحكومەت بۆ ئەوەی كێشەكانی چارەسەر بكات. هەڵوێست لەمێژوودا زۆر زۆرە. بەرنامەو پرۆگرام‌و رۆنامەنوسین‌و مانشێت زۆرە زۆرن، تەلەفزیۆنەكان هەموو رۆژێ‌ دونیایەك قسە دەكەن، بەڵام ئەو قسانە لەمێژوودا دەمێنێتەوە كە راستگۆیانە دەوترێ‌. كە هەڵقوڵاوی چۆنێتی چارەسەركردنی كێشەكان‌و بەردەوامی دیموكراسی، گۆڕانكاری كۆمەڵایەتییە دەمێنێتەوە. شێركۆش بۆ ئەمە شەهید بووە.

ئاماژەی بۆ ئەو دوو پرۆژەیەش كرد، كە یەكێتیی پێشكەشی بزوتنەوەی گۆڕان‌و پارتی دیموكراتی كردەووەو وەكو یەكەمینجاریش پرۆژەكان لەئۆرگانی رەسمی یەكێتیدا بڵاوكراوەتەوەو لەبەرامبەر ئەوەشی كە گوایە پرۆژەی پێشكەشكراو بە پارتی، جیاوازی هەیە لەوەی بڵاوكراوەتە، جەختیكردەوە: لێرەوە بەئەمانەتەوە رایدەگەیەنم، ئەو پرۆژەیەی دراوە بەپارتی، هەمان پرۆژەمان پێشتر داوە بەگۆڕان، بە یەكگرتوو بە كۆمەڵ، پێشئەوەی بڵاوی بكەینەوە. بۆ ئەوەی ئێوەی كەسوكاری شەهیدان، پێشمەرگەكان، خەڵك، رای گشتی‌و دەوڵەتان بیزانن، هەمان ئەو دوو پرۆژەیە، لەرۆژنامەی كوردستانی نوێ‌، ئۆرگانی رەسمی یەكێتیی بڵاومان كردۆتەوە، یەك وشە، یەك فاریزەی، یەك خاڵ جیاوازی نییە. ئەگەر جیاوازی هەبێ‌ ئەوە من لێپرسراوم. هەرچی بوترێ‌ كاردانەوەیە بەرامبەر ئەوەی كە یەكێتیی ئەركەكانی میحوەری جێبەجێ‌ دەكات. چونكە یەكێتیی حزبی شەهیدانەو ناتوانین درۆ لەگەڵ خۆمان بكەین. ناتوانین دوو روو بین، پرۆژەیەك بدەین بەملایەو پرۆژەیەكی تر بدەین بەلایەكی تر.

لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی،  رایگەیاند: ئەم دوو روییە بۆ ئەوانە باشە، كە نازانن ئەركە مێژوییەكانی خۆیان باش رابپەڕێنن. یەكێتیی راستگۆیەو راشكاوەو پرۆژەكانیشمان كە هەیە، بەزویی لێكۆڵینەوەی تێدا بكرێ‌، بزانرێ‌ یەك پرۆژەیە، یان جیاوازە.

وتیشی: لەم ساڵڕۆژەدا هیچمان نییە بیڵێن، تەنها ئەوەنەبێ‌، كە بڵێن، هەڤاڵانی یەكێتیی، حزبە كوردستانییەكان، باكێشەكانمان زوو چارەسەر بكەین، بۆ ئەوەی بتوانین، زوو كێشەكانی خەڵكیش چارەسەر بكەین. تەنها ئەم پەیمانە دەدەین، كە قەترە بەقەترە بەخوێنی شەهیدەكان نوسراوە. بەخوێنی شێركۆو هەموو فەرماندەكان نوسراوە.

راشیگەیاند: چ لایەك لەكورد زیاتر شەهیدی لەكەركوك بەخشییوە، لەخانەقین‌و لەشنگال شەهیدی زۆرتری بەخشیوە. ئەگەر لایەك لەكورد زیاتر شەهیدی بەخشیوە،  ئەوا كەركوك‌و خانەقین‌و شەنگالیش بۆ ئەوان‌و پیرۆزیان بێ‌. بەڵام ژمارەی شەهیدەكانمان، بەقەدەرە ژمارەی ئەندامان‌و كادری حزبەكانیانە. ئەمەش بەسە بۆ ئەوەی ویژدانان بجوڵێ‌. كەوا دەڵێن: بۆئەوەیە سەدباری بكەینەوە، كە كەركوك، خانەقین‌و شەنگال، كوردستانییە‌و ئیتر تازە پێویستمان بەوەنییە بێن‌و دادگا دابنێن‌و بزانن كوردستانییە یان كوردستانی نیە. ئەمە لای ئێمە كۆتایی هاتووە.

پـــەیـــوەنــدیــدار

کـــۆمــێـنـت بــنــوســە