چارەنوسی کەرکوک لێڵکرا…

چارەنوسی کەرکوک لێڵکرا…

 

 

کەرکوک شارستانیەتی ئەگەریتەوە بۆ پێنج هەزار ساڵ پێش ئێستا، بە شاری ئارابخا ناوی هاتووە، دواتریش، لە مێژووی نوێدا کراوەتە پایتەختی ولایەتی شارەزوور.

دانیشتوانەکەی تێکەڵەیەکە لە کورد و عەرەب و تورکمان و ئاشور و کلدانیەکان، بە پێی ئاماری ساڵی ١٩٥٧ کۆی دانیشتوانەکەی ٣٨٨ هەزار و ٨٢٩ کەس بووە، کوردەکان ژمارەیان ١٨٧هەزار و ٥٣٩ کەس بووە و عەرەبەکان دووەم نەتەوەن لەرووی ژمارەی دانیشتوانەوە ١٠٩هەزار و ٦٢٠ کەس و ٨٣هەزار و ٣٧١ کەس لە نەتەوەی تورکمان و یەک هەزار و ٦٠٥کەس لە سریان و ١٢٣ کەس جوو بوون و ٦ هەزار و ٥٤٥ کەس لە رەگەزەجیاوازەکانن.

یەکێکە لە شارە گرنگەکان لە رووی بوونی بڕێکی زۆر سامانی سروشتی بە تایبەتی نەوت، لە کەرکوک کۆمپانیای نەوت دامەزرێندراوە لەبەر زۆری نەوت لەو پارێزگایەدا، نەوتی کەرکوک زیار لە ١٠ ملیار بەرمیلی یەدەگ خەمڵیندراوە، لە رابردوودا ٧٥٠ هەزار بەرمیلی رۆژانەی لێ بەرهەمهێنراوە، بەڵام ئێستا لەبەر نائارامی بارودۆخ و ناجێگری رەوشەکە ئەو بڕە کەمی کردوە.

سیاسەتی بەعەرەب کردن لەلایەن رژێمی بەعسی گۆڕبەگۆڕەوە دەیان هەزار ماڵی کوردی ئاوارە کرد و عەرەبی ناوچەکانی خوارەوەی لێ نیشتەجێکردوە، مادەی ٥٨ و دواتریش مادەی ١٤٠ دانرا بۆ ئاسای کردنەوەی دۆخی کەرکوک بەڵام بەداخەوە عەرەبە شۆڤێنیەکانی ناو حکومەتی عێراقی نوێش بەهەمان ستایلی بەعسیەکان رێگریان لە جێبەجێکردن و ئاسایی کردنەوەی دۆخی کەرکوک کردووە، هەرچەندە عەرەبەکان قەرەبووش وەردەگرن بەڵام شارەکە بەجێناهێڵن و کوردەکانیش ناوچەکانی خۆیان دەست ناکەوێتەوە، ئەمە بەگشتی ڕەوشی کەرکوکە لە نێوان کورد و عەرەبدا.

ئەگەر وردی بکەینەوە و بێینەوە سەر باسی کوردەکان کوردیش بۆخۆی لە کەرکوک کێشەی هەیە و دوو ئیدارەی سەربە هەولێر و سلێمانی هەیە لە ئاسایش و پۆلیس …تاد، لە هەمووی پڕ خەمتر و سامناکتر بۆ چارەنوسی کورد لە کەرکوک ئەم دوولایەنە بەردەوام لە ململانێدابوون.

یەکێتی زۆرینەی هەرە زۆری دەنگەکانی کوردی هەیە و توانیویەتی سەرجەم دەنگەکانی کورد بەدەستبهێنێت لە هەڵبژاردنەکاندا و بۆیە ئیدارەی کەرکوک ئیدارەی یەکێتیە لەپارێزگار و ئەنجومەنی پارێزگاشدا هێزی یەکەمە و بەرپرسیاریشە لە کەرکوک.

ئەوەی دەمێنیتەوە پارتی لە کەرکوک هێزیكی لاوازە بە زۆر کورسیەک بەدەست دەهێنێت یان نا (معدەلی هەڵبژاردنەکان) بۆیە وەک هێزێکی ئۆپۆزسیۆنی توند رەفتار دەکات و گرفت بۆ ئیدارەی یەکێتی دروست دەکات، ئەمەش بە راستەوخۆ بێت یان ناڕاستەوخۆ لەبەرژەوەندی عەرەبەکان دەکەوێتەوە.

سیناریۆی دوەمی ئەو پارتە باسی لێوەدەکرێت بریتیە لە سیناریۆیەکی مەترسیدار لە ناوچەکەدا بۆ کەرکوک دروست کردنەوەی ناوچەکەیە لە بەرژەوەندی  تورکیا و عەرەبەکانی سوننە ولایەتەکانی سەردەمی عوسمانیە،  ئەمەش کەرکوک لە دەستی کورد دەکاتەوە و دەیخاتە چارەنوسێکی نادیارەوە، لەگەڵ ئەوەشدا ئێستا نەوتی کەرکوک دەفرۆشرێت و داهاتەکەی لە گیرفانی حکومەتی هەرێمی کوردستاندایە لەگەڵ نەوتی کوردستان ئەوەش وەک خۆمان دەزانین چ بێنەو بەردەیەکە لەسەر شەفافی و روونی ئەو داهاتە.

 

بەڵام ئەوەی جێگەی نرخاندنە ئیدارە بەهێز و لەخۆ بردوەکەی یەکێتی نیشتمانی کوردستانە رۆڵێکی هێمن و نێوەندگیری هەیە لە پارێزگاکەدا لەناو ئەو هەموو نەیار و ئۆپۆزسیۆن و دژایەتی کردنەدا توانیویەتی ئیدارەی شارەکە لە ژێر فشاری بەغدا وەک کوردستان بەڕێوەبەرێت و لە ژێر فشاری پارتی وەک یەکێتی بەڕێوەبەرێت و کەرکوکیەکانیش داوای خزمەتگوزاری و ئارامی دەکەن.

دەبێت هاوڵاتیانی کوردستان لەوە و بەدواوە بپرسن داهاتی نەوتی کەرکوک کێ دەیکات و داهاتەکەی بۆ کوێ دەڕوات ئەدی بۆ چ موچەی هاوڵاتیانی کەرکوک و پرۆژە خزمەتگوزاریەکانی راگیراوە و پارەی پترۆ دۆلاری ئەو پارێزگایە بۆ خەرج ناکرێت رۆژانە زیاتر لە ٣٠٠ هەزار بەرمیل پارەکەی یەک ملیۆن و دوو سەد هەزار دۆلارە بۆ ناگەرینریتەوە بۆ کەرکوک و کەرکوکیەکان ئەم داهاتە بۆچی بۆ لایەنێک بڕوات لە ناو کەرکوکدا هێزێکی ئەوتۆ نیە و یەکێتیش دەبێت تەحەموولی کێشە و گرفت و ناڕەحەتیەکانی ئەو شارە بکات.

 

رەنگین عەبدوڵا

پـــەیـــوەنــدیــدار

کـــۆمــێـنـت بــنــوســە